Кара җомга - АКШта Рәхмәт әйтү көненнән соңгы җомганы аңлату өчен кулланыла торган сүз. Ул гадәттә АКШта Раштуа бәйрәмнәрендә сатып алу сезоны башлануын билгели.
Күп кенә кибетләр бик ташламалы бәя тәкъдим итәләр һәм иртәрәк, кайвакыт төн уртасында ук ачылалар, бу исә елның иң тыгыз сәүдә көне. Шулай да, ел саен үткәрелә торган ваклап сату чарасы, бәхәссез, серлелек һәм хәтта кайбер конспирация теорияләре белән капланган.
"Кара җомга" термины беренче тапкыр милли дәрәҗәдә 1869 елның сентябрендә теркәлгән. Ләкин сүз бәйрәм көннәрендә сатып алу турында бармаган. Тарих язмалары күрсәткәнчә, бу термин Америка Уолл-стрит финансчылары Джей Гулд һәм Джим Фискны сурәтләү өчен кулланылган, алар бәяләрне күтәрү өчен ил алтынының зур өлешен сатып алганнар.
Пар алтынны планлаштырган югары табыш маржасына сата алмаган, һәм аларның бизнесы 1869 елның 24 сентябрендә җимерелгән. Бу схема, ниһаять, сентябрьнең шул җомгасында ачыкланган, фонд базары тиз төшкән һәм Уолл-стрит миллионерларыннан алып ярлы гражданнарга кадәр барысын да банкрот иткән.
Акция базары 20 процентка төште, чит ил сәүдәсе туктады, ә крестьяннар өчен бодай һәм кукуруз уңышының бәясе ике тапкыр кимеде.
Терелгән көн
Күпкә соңрак, 1950 нче еллар ахырында һәм 1960 нчы еллар башында Филадельфиядә, җирле халык бу терминны яңадан башлап җибәрде, алар Рәхмәт әйтү көне белән Армия-Хәрби-диңгез флоты футбол уены арасындагы көнгә карата кулланылды.
Бу чара туристларны һәм сатып алучыларны күпләп җәлеп итәр иде, бу исә җирле хокук саклау органнарына барысын да контрольдә тоту өчен зур йөкләнеш тудырыр иде.
1980 еллар ахырына кадәр бу термин шопинг белән синоним булып китмәде. Ваклап сатучылар "Кара җомга"ны яңадан уйлап таптылар, бу исә бухгалтерларның компаниянең табышлылыгын күрсәтү өчен төрле төстәге буяулар куллану тарихын чагылдыра: кызыл төс тискәре табыш өчен, ә кара төс уңай табыш өчен.
Кара җомга кибетләрнең, ниһаять, табыш алган көне булды.
Бу исем ябышып калды, һәм шуннан бирле "Кара җомга" сезонлы вакыйгага әйләнде, ул күбрәк шопинг бәйрәмнәрен, мәсәлән, Кече Бизнес Шимбәсен һәм Кибер Дүшәмбене, китереп чыгарды.
Быел Кара җомга 25 ноябрьдә булды, ә Кибер дүшәмбе 28 ноябрьдә билгеләп үтелде. Соңгы елларда бу ике сәүдә чарасы якын булу сәбәпле синонимга әйләнде.
Кара җомга шулай ук Канадада, кайбер Европа илләрендә, Һиндстанда, Нигериядә, Көньяк Африкада һәм Яңа Зеландиядә һәм башка илләрдә дә билгеләп үтелә. Быел мин Кениядәге кайбер супермаркет челтәрләренең, мәсәлән, Carrefourның, җомга көнне тәкъдим итүләрен күрдем.
Кара җомганың чын тарихы белән танышкач, мин соңгы вакытта мактанып йөрелгән һәм күп кеше аның ышанычлы булуына ышанган бер миф турында әйтеп китәсем килә.
Көн, вакыйга яки әйбер алдыннан "кара" сүзе килсә, ул гадәттә начар яки тискәре нәрсә белән бәйле.
Күптән түгел бу традициягә аеруча ямьсез борылыш ясый торган бер миф барлыкка килде, ул 1800 елларда Ак Көньяк плантацияләре хуҗалары кара тәнле кол эшчеләрен Рәхмәт әйтү бәйрәменнән соң икенче көнне ташлама белән сатып ала алганнар дип әйтә.
2018 елның ноябрендә социаль медиада муеннарына богаулар бәйләнгән кара тәнле кешеләрнең фотосы "Америкада кол сәүдәсе вакытында" төшерелгән һәм "Кара җомганың кайгылы тарихы һәм мәгънәсе" дип ялган хәбәр чыкты.
Бастырып чыгару вакыты: 2022 елның 30 ноябре